تبلیغات
ما هستیم با ولایت تا شهادت - نقش جمعیت فداییان اسلام در ملی شدن صنعت نفت
لینک دوستان
آخرین مطالب
دیگر موارد
» تعداد مطالب :
» تعداد نویسندگان :
» آخرین بروز رسانی :
» بازدید امروز :
» بازدید دیروز :
» بازدید این ماه :
» بازدید ماه قبل :
» بازدید کل :
» آخرین بازدید :


پایگاه دانشجویان انقلابی
نقش جمعیت فداییان اسلام در ملی شدن صنعت نفت
نویسنده : شاهین شکوهی
جمعه 16 اسفند 1392

جمعیت فداییان اسلام  به عنوان یک تشکیل سیاسی – مذهبی در سال 1324 به رهبری شهید نواب صفوی و با هدف ایجاد حکومت اسلامی پایه گذاری شد و با طرح و تنظیم برنامه ای مدون و با رویکرد جدید در مبارزه با استبداد و استعمار  در بسیاری از تحولات دهه 30 به خصوص نهضت ملی شدن صنعت نفت تأثیرات فراوانی داشت.  

هنگام شروع حرکت ملی شدن صنعت نفت ایران، کشورهای مختلف به ویژه سه کشور روسیه، انگلیس و آمریکا درصدد کسب امتیاز نفتی از ایران بودند. روحانیون برجسته وقت به‌ویژه آیت‌الله کاشانی همواره بر وظیفه هر ایرانی در حمایت از ملی شدن صنعت نفت ‌تاکید می‌کردند. مردم ایران نیز به پیروی از مراجع برای ملی کردن صنعت نفت، مبارزه با استعمارگران، قطع دست آنها از امور کشور و استیفای حقوق ملی خود از مصدق حمایت می کردند. لذا طرح اندیشه‌ی ملی شدن صنعت نفت و سپس تبدیل آن به یک خواست عمومی و سپس بسیج توده‌های مردم توسط نیروهای مذهبی به رهبری آیت‌الله کاشانی انجام گرفته است و البته نباید نقش سایر گروه های حاضر در صحنه سیاسی آن زمان ایران را نادیده گرفت.


در سال 1323 و در دوره چهاردهم مجلس شورای ملی، مصدق با احتیاط نسبت به تمامی جوانب امر، ابتدا توسط یکی از نمایندگان رضایت سفیر شوروی را جلب و طرحی را در زمینه «تحریم اعطای امتیازات نفتی به کشورهای خارجی» تهیه و در یازدهم آذرماه سال بیست و سه با اکثریت آرا به تصویب نمایندگان مجلس رساند. اقدام بعدی درجهت ملی کردن صنعت نفت در زمان فعالیت مجلس پانزدهم و با تصویب ماده واحده مورخ 29 سال 26 که در یکی از بندهای آن «دولت را موظف ساخته بود دربارة امتیازهای موجود به خصوص شرکت نفت جنوب برای احقاق حق ملت ایران، اقدامات لازم را به عمل آورد به انجام رسید. تصویب این بند سرنوشت ساز عامل تغییر و تحولات فراوان در تاریخ ایران و زمینه ساز حضور مذهبیون درجهت ملی شدن صنعت نفت گردید.



در اواخر مجلس پانزدهم شورای ملی، دولت ایران که  بعد از جنگ جهانی دوم به این نتیجه رسیده بود كه تجدیدنظر در قرارداد 1933-که طی آن شرکت نفت ایران و انگلیس به مدت 60 سال به اکتشاف و استخراج و فروش منابع نفتی ایران، بدون هیچ الزامی به ارائه صورت عملکرد به دولت ایران، ادامه می‌داد-  به علت تحولات اوضاع سیاسی ـ اقتصادی جهان و تغییر شرایط قراردادهای نفتی در كشورهای نفت خیز خاورمیانه امری الزامی و حیاتی است. لذا نویل گس  نماینده انگلیس و كمپانی نفت جنوب با گلشائیان وزیر دارایی وقت مذاكراتی انجام داده و سرانجام در 26 تیر 1328 ، الحاقیه ای را به قرارداد 1933، اضافه كردند كه معروف به قرارداد گس ـ گلشائیان گردید.که بر اساس این قرارداد شرکت نفت تعدیلاتی در مبالغ پرداختی به ایران را می‌پذیرفت.

این قرارداد که حقوق تأمین نمی کرد با مخالفت شدید نمایندگان اقلیت مجلس شورای ملی مواجه گردید. به طوری که اقلیت از یک سو موفق شد از تصویب این قرارداد جلوگیری کند و از سوی دیگر با آگاهی افکار عمومی از چپاول منابع نفتی توسط کشورهای استعمارگر و اعطای امتیازهای نفتی مختلف به آن کشورها، مبارزه از حالت پارلمانی به یک جهاد ملی تبدیل شده و پای روحانیت سیاسی شیعه را به صحنه مبارزه باز کند. دولت انگلستان نیز  به منظور حفظ سلطه خویش بر نفت جنوب و جلوگیری از استیفای حقوق ملت ایران برای تصویب آن تلاش می کرد.

 آیت ا... كاشانی در این رابطه اعلامیه ای صادر و اعلام نمودند: «..... اینك مع التأسف می بینم باز می خواهند، مملكت را در چنگال دیكتاتوری بیندازند و ملت ستمدیده ایران را كه سالها طعم تلخ دیكتاتوری را چشیده و از حكومت مطلقه هزارگونه مصیبت و شكنجه دیده، مجدداً گرفتار این بدبختی عظیم نمایند
 
وی همچنین اعلام کرد که ملت مسلمان ایران تا قطع کامل ایادی استعمار انگلستان و استیفای حقیقی و جدی حقوق ملت ایران از شرکت غاصب نفت جنوب به مبارزه سرسختانه خود ادامه داده و در راه تحقق بخشیدن به این هدف مقدس مذهبی و ملی از هیچ گونه فداکاری خودداری نخواهند کرد.

با شروع شدن انتخابات دوره شانزدهم مجلس، هژیر – وزیر دربار وقت- که در صدد جلوگیری راه یافتن نمایندگان مخالف قرارداد الحاقی به مجلس بود؛ فعالیت های غیرقانونی خود را گسترش داد تا از این طریق دین خود را به اربابان استعمارگرش به ویژه انگلیس ادا کرده باشد،

اعضای جبهه ملی با تخلفاتی که در جریان شمارش آراء انتخاباتی صورت گرفت کم کم از لیست خارج و جزء اقلیت مجلس قرار گرفتند اما جمعیت فداییان اسلام که می دانستند تقلب در انتخابات همه چیز کشور را به باد می دهد و هزینه هایی بر ملت تحمیل می کند تصمیم به ابطال انتخابات گرفتند. لذا مهره اصلی این ماجرا یعنی عبدالحسین هژیر توسط سید حسن امامی در 13 آبان 1328 ترور شد که در نتیجه آن انتخابات باطل و مردم به پیروزی در انتخابات برای بار دوم امیدوار شدند.  بدین ترتیب، با همکاری همه جانبه جمعیت فداییان اسلام، اعضای جهبه ملی که در دوره پانزدهم تعدادی از آنها به عنوان وکلای اقلیت بودند  راهی مجلس شانزدهم شورای ملی شدند.

در این دوران  حسنعلی منصور –عامل وابسته انگلیس– نخست وزیر بود که  از یک سو قرارداد الحاقی را جهت تصویب به مجلس تقدیم و از سوی دیگر از آیت الله کاشانی که در تبعید به سر می برد به منظور جلب حمایت مذهبیون، دعوت کرد که به ایران بازگردد. آیت الله کاشانی با طرح شعار «نفت ایران متعلق به ملت ایران است» اندیشه ملی شدن نفت را در بین نمایندگان، مطبوعات و علما شعله ورتر ساخت و حسنعلی منصور هم با توجه به مخالفت های مردم و آیت الله کاشانی به ناچار در پنجم تیر سال 1329 استعفا کرد و شاه ، رزم آرا را جایگزین وی کرد.

مهمترین مأموریت دولت رزم آرا، تصویب لایحه الحاقی قرارداد گس – گلشاییان در مجلس شورای ملی بود. پس از استیضاح بی فایده رزم آرا در مجلس ،کمیسیون نفت که در آخرین روزهای نخست وزیری منصور، در مجلس تشکیل شده بود – در روز 26 آذرماه با این قرارداد مخالفت کرد و بدین ترتیب قرارداد الحاقی از دور کار خارج شد. عدم تصویب این قرارداد گام موثری در زمینه ملی شدن صنعت نفت بود.

جمعیت فداییان اسلام در این مقطع حساس، پس از آگاهی از تصمیم کمیسیون نفت، با شرکت در تظاهراتی علیه شرکت نفت و دولت رزم آرا، پشتیبانی خود را از نمایندگان اقلیت مجلس اعلام داشتند. همچنین بسیاری از  شخصیت های مذهبی، مراجع تقلید،جراید و مطبوعات ملی و آزادی خواه، مردم را به مبارزه برای ملی کردن صنعت نفت دعوت کردند. آیت الله کاشانی طی بیانیه های متعددی دفاع از ملی شدن صنعت نفت را وظیفه فرد فرد مردم دانست و از آنان خواست همه نیروی خود را برای دست یابی به "هدف مقدس ملی کردن صنعت نفت " به کار گیرند اما رزم آرا همچنان بر موضع خود مبنی بر مخالفت با ملی شدن نفت اصرار داشت و آن را حتی نوعی خیانت به کشور می دانست و حتی به محمد رضا شاه پیشنهاد نمود مجلس شانزدهم را منحل گرداند در این شرایط و در حالی که ملی شدن صنعت نفت در بن بست گیر کرده بود؛ آیت الله کاشانی و جبهه ملی با ارسال پیغامی به نواب صفوی، از جمعیت فداییان اسلام برای حل قضیه ملی شدن صنعت نفت و سرکوب رزم آرا استمداد طلبیدند. شرط نواب برای انجام این عمل «اجرای احکام اسلام و بنیان گذاری حکومت اسلامی»بود و اعضای جبهه ملی نیز قول دادند که در صورت به دست آوردن حکومت خواسته های نواب را عملی سازند و حتی متعهد شدند در اولین روز فرصت و قدرت طبق قانون اساسی که هرگونه قانون مخالف اسلام را ملغی و حکم به اجرای احکام اسلامی کنند و به اجرای قوانین اسلامی بپردازند. سرانجام  با صدور فتوای قتل رزم آرا توسط آیت الله کاشانی؛ رزم آرا توسط "شهید خلیل طهماسبی" یکی از اعضاء ارشد فداییان اسلام در 16اسفند 1329 به ضرب گلوله ترور شد. خبر مرگ رزم آرا  به سرعت در تهران منتشر شد و فرداى آن ، آیت‌الله كاشانى در یك مصاحبه اختصاصى با خبرنگار انگلیسى «دیلى اكسپرس» گفت: «خلیل طهماسبى نجات‌دهنده ملت ایران است»

پس از قتل رزم آرا، اختلاف در میان سردمداران نهضت ملی آشکار شد اما جرقه اولین اختلاف جبهه ملی و فداییان با نحوه انعکاس قتل رزم آرا شروع شد. در حالی که طرفداران مصدق و جبهه ملی در مطبوعات وابسته به خود قتل رزم آرا را نشأت گرفته از حس میهن پرستی طهماسبی قلمداد می کردند، جمعیت فداییان اسلام به شدت با این موضوع مخالفت داشت. برداشت فداییان از اقدام جبهه ملی این بود که آنان چندان تمایلی به عظمت اسلام ندارند و اول راه پیمان شکنی می کنند و همچنین می خواهند رنگ ملی گرایانه به باور به اسلام شکل گرفته، بدهند.

به هر حال یک روز پس از ترور رزم آرا یعنی در تاریخ 17 اسفند 1329  ملی شدن صنعت نفت توسط کمیسیون نفت، به تصویب رسید. روز بیست و نهم اسفند نیز مجلس سنا رای مجلس شورای ملی را تایید کرد و بدین ترتیب نفت ایران پس از نیم قرن ملی اعلام گردید. این خبر توام با خبر ترور رزم آرا به عنوان مهمترین واقعه روز در سراسر جهان انتشار یافت و لندن را سخت نگران و متضرر کرد زیرا درپی انتشار خبر مزبور بهای سهام شرکت نفت انگلیس به شدت کاهش یافت.

با قتل رزم آرا حسین علاء توسط شاه به نخست وزیری رسید که این امر با مخالفت نواب روبرو شد. وی پس از اخذ رأی اعتماد از مجلس، مجدداً لایحه نفت را درمجلس مطرح کرد که تمامی نمایندگان با اتفاق به ملی شدن صنعت نفت رای دادند. مجلس همچنین در 29 اسفند به حکومت نظامی رای داد که عمده هدف حکومت نظامی دستگیری جمعیت فداییان اسلام بود و تعدادی از آنان نیز دستگیر شدند. اما حسین علاء پس از دو ماه از سمت خود استعفا و با طرفداری آیت الله کاشانی و به پشتیبانی مردم، دکتر مصدق در روز 12 اردیبهشت سال 30 با رای اکثریت نمایندگان به عنوان نخست وزیر منصوب شد.

جمعیت فداییان اسلام بر این باور بودند که  بعد از به قدرت رسیدن مصدق حتی تعدادی از اعضای این جمعیت که در دوران علاء بازداشت شده اند آزاد می شوند و مصدق و جبهه ملی بر عهد و پیمان خود – اجرای احکام اسلام – نیز پایبند است؛در صورتی که نه تنها چنین نشد، بلکه دولت مصدق شب سیزدهم خرداد، نواب را دستگیر کرد.

 

منابع:

روح الله حسینیان، بیست سال تکاپوی اسلام شیعی در ایران، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی،

ماهنامه یاران شاهد، ویژه نامه سرداران و سردمداران، شماره 2، دی ماه 1384

صورت مذاکرات مجلس شورای ملی، 12/9/1323

شمس قنات آبادی، خاطرات، سیری درنهضت ملی شدن نفت، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی،

دهنوی،محمد، مجموعه ای از مکتوبات، سخنرانی ها و پیام های آیت الله کاشانی، جلد 1

حسین ملکی، خلع ید و کتاب سیاه، جلد سوم، تهران، انتشارات نو

مجدالدین معلمی، سربداران بیدار، قم، مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما

داود امینی، جمعیت فداییان اسلام، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی

 خوش نیت، سیدحسین، سیدمجتبی نواب صفوی، اندیشه ها، مبارزات و شهادت او

جعفر مهدی نیا، زندگی سیاسی رزم آرا، تهران، نشر پاسارگاد، 1363

بعثت - سال دهم ـ شماره 44 مسلسل 509 ـ یكشنبه 1/11/1368



می توانید دیدگاه خود را بنویسید
تكبیر القضىب بالصور سه شنبه 24 مهر 1397 12:00 ب.ظ
Wow, this piece of writing is good, my sister is
analyzing such things, therefore I am going to inform her.
affiliate programs for health and wellness سه شنبه 24 مهر 1397 08:48 ق.ظ
Great goods from you, man. I have understand your stuff previous to and you're just extremely wonderful.
I actually like what you have acquired here, certainly like what you are stating and the
way in which you say it. You make it entertaining and you still care for
to keep it smart. I can't wait to read far more from you.
This is really a wonderful website.
branco دوشنبه 23 مهر 1397 05:42 ب.ظ
It's remarkable in support of me to have a site, which is
useful for my experience. thanks admin
HTX Male Enhancement Formula یکشنبه 22 مهر 1397 08:12 ق.ظ
I just wanted to thank you a lot more for the amazing web-site you have created here.

It can be full of useful tips for those who are really interested in this particular subject, particularly this very post.

You really are all really sweet along with thoughtful of others in addition to the fact that reading your website posts is a
superb delight if you ask me. And that of a generous treat!
Dan and I will have pleasure making use of your ideas in what we should do in a few weeks.
Our collection of ideas is a distance long so
your tips will definitely be put to great use.
abnehmen mit tabletten aus der apotheke جمعه 20 مهر 1397 05:58 ب.ظ
I'm not sure why but this website is loading incredibly slow for me.
Is anyone else having this issue or is it a problem on my
end? I'll check back later on and see if the problem still exists.
good weight loss پنجشنبه 19 مهر 1397 12:04 ب.ظ
Hi-ya, tidy webpage you possess right now.
TestX Core چهارشنبه 18 مهر 1397 11:38 ب.ظ
Especially instructive look forwards to returning.
http://massextreme-it.ovh/ چهارشنبه 18 مهر 1397 11:21 ب.ظ
With thanks for sharing this well put together web page.
Beast Gel Var den kan Köpas چهارشنبه 18 مهر 1397 09:05 ب.ظ
Sustain the excellent job !! Lovin' it!
kulturistika doplnky چهارشنبه 18 مهر 1397 04:20 ب.ظ
Your advice is incredibly exciting.
dimagrire in una settimana چهارشنبه 18 مهر 1397 11:35 ق.ظ
Thanks pertaining to furnishing such awesome posting.
Eron Plus Složení چهارشنبه 18 مهر 1397 10:55 ق.ظ
Your advice is very significant.
camera quan sát gia đình چهارشنبه 18 مهر 1397 09:34 ق.ظ
It's fantastic that you are getting ideas from this post as well as from our dialogue made at this place.
kalkulator brutto-netto چهارشنبه 18 مهر 1397 04:37 ق.ظ
Hey! This is kind of off topic but I need some advice from an established blog.
Is it tough to set up your own blog? I'm not very techincal but I can figure things out pretty fast.
I'm thinking about making my own but I'm not sure where to start.

Do you have any points or suggestions? With thanks
2300 zł brutto چهارشنبه 18 مهر 1397 12:31 ق.ظ
My partner and I stumbled over here different website
and thought I may as well check things out. I like what I see so now i'm following you.

Look forward to looking at your web page for a second
time.
kalkulator wynagrodzeń سه شنبه 17 مهر 1397 10:57 ب.ظ
Nice weblog right here! Also your web site so much up
fast! What web host are you the use of? Can I am getting your associate link to your host?
I desire my web site loaded up as fast as yours lol
kalkulator wynagrodzeń سه شنبه 17 مهر 1397 09:22 ب.ظ
Hi, this weekend is fastidious for me, because this point in time i
am reading this great informative piece of writing here at my residence.
2700 zł brutto سه شنبه 17 مهر 1397 07:34 ب.ظ
Helpful information. Fortunate me I found your website unintentionally, and I'm shocked why this twist
of fate didn't took place in advance! I bookmarked it.
kalkulator wynagrodzeń سه شنبه 17 مهر 1397 06:11 ب.ظ
It's remarkable designed for me to have a site, which is good designed for
my know-how. thanks admin
kalkulator brutto-netto سه شنبه 17 مهر 1397 06:01 ب.ظ
I know this if off topic but I'm looking
into starting my own blog and was wondering what all is needed to get setup?
I'm assuming having a blog like yours would
cost a pretty penny? I'm not very internet savvy so I'm not 100% certain. Any tips
or advice would be greatly appreciated. Kudos
2900 zł brutto سه شنبه 17 مهر 1397 05:22 ب.ظ
I every time spent my half an hour to read this website's articles all the time along with a
mug of coffee.
gute abnehmpillen دوشنبه 16 مهر 1397 03:25 ب.ظ
I loved as much as you will receive carried out right here.
The sketch is tasteful, your authored subject matter stylish.
nonetheless, you command get got an shakiness over that you
wish be delivering the following. unwell unquestionably come more formerly
again as exactly the same nearly very often inside case you shield this increase.
camera wifi nào tốt 2017 جمعه 13 مهر 1397 04:29 ب.ظ
Have you ever considered publishing an ebook or guest authoring on other sites?
I have a blog centered on the same information you discuss
and would love to have you share some stories/information. I know my audience would enjoy your
work. If you're even remotely interested, feel free to shoot me an e mail.
Tonus Fortis Složení پنجشنبه 12 مهر 1397 07:26 ب.ظ
Great looking web site. Presume you did a great deal
of your very own html coding.
http://ranking-powiekszanie-penisa.eu/erozonmax.html پنجشنبه 12 مهر 1397 05:59 ب.ظ
Many thanks, this site is extremely useful.
deseo efekty پنجشنبه 12 مهر 1397 05:46 ب.ظ
Seriously such a invaluable web page.
http://los-mejores-boosters-de-testosterona.eu/ پنجشنبه 12 مهر 1397 05:02 ب.ظ
You have got the most impressive websites.
http://metodoperallungareilpene.ovh/ پنجشنبه 12 مهر 1397 03:32 ب.ظ
Wow....such a invaluable websites.
http://penisz-novelo-tabletta-hu.eu پنجشنبه 12 مهر 1397 03:06 ب.ظ
Many thanks extremely beneficial. Will share website with my good friends.
Penigen 500 prijs پنجشنبه 12 مهر 1397 01:40 ب.ظ
Exceptionally individual friendly website. Great details readily available on few clicks on.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.
درباره ما
ما هستی خویش، به ولی می بازیم
عشقی که به عشق ازلی می بازیم
این بار امانت که خدا داد به ما
جانی است که بر سیدعلی می بازیم
مدیر وب سایت : شاهین شکوهی
نویسندگان
آرشیو مطالب
پیوندهای روزانه