تبلیغات
ما هستیم با ولایت تا شهادت - نقش جمعیت فداییان اسلام در ملی شدن صنعت نفت
لینک دوستان
آخرین مطالب
دیگر موارد
» تعداد مطالب :
» تعداد نویسندگان :
» آخرین بروز رسانی :
» بازدید امروز :
» بازدید دیروز :
» بازدید این ماه :
» بازدید ماه قبل :
» بازدید کل :
» آخرین بازدید :


پایگاه دانشجویان انقلابی
نقش جمعیت فداییان اسلام در ملی شدن صنعت نفت
نویسنده : شاهین شکوهی
جمعه 16 اسفند 1392

جمعیت فداییان اسلام  به عنوان یک تشکیل سیاسی – مذهبی در سال 1324 به رهبری شهید نواب صفوی و با هدف ایجاد حکومت اسلامی پایه گذاری شد و با طرح و تنظیم برنامه ای مدون و با رویکرد جدید در مبارزه با استبداد و استعمار  در بسیاری از تحولات دهه 30 به خصوص نهضت ملی شدن صنعت نفت تأثیرات فراوانی داشت.  

هنگام شروع حرکت ملی شدن صنعت نفت ایران، کشورهای مختلف به ویژه سه کشور روسیه، انگلیس و آمریکا درصدد کسب امتیاز نفتی از ایران بودند. روحانیون برجسته وقت به‌ویژه آیت‌الله کاشانی همواره بر وظیفه هر ایرانی در حمایت از ملی شدن صنعت نفت ‌تاکید می‌کردند. مردم ایران نیز به پیروی از مراجع برای ملی کردن صنعت نفت، مبارزه با استعمارگران، قطع دست آنها از امور کشور و استیفای حقوق ملی خود از مصدق حمایت می کردند. لذا طرح اندیشه‌ی ملی شدن صنعت نفت و سپس تبدیل آن به یک خواست عمومی و سپس بسیج توده‌های مردم توسط نیروهای مذهبی به رهبری آیت‌الله کاشانی انجام گرفته است و البته نباید نقش سایر گروه های حاضر در صحنه سیاسی آن زمان ایران را نادیده گرفت.


در سال 1323 و در دوره چهاردهم مجلس شورای ملی، مصدق با احتیاط نسبت به تمامی جوانب امر، ابتدا توسط یکی از نمایندگان رضایت سفیر شوروی را جلب و طرحی را در زمینه «تحریم اعطای امتیازات نفتی به کشورهای خارجی» تهیه و در یازدهم آذرماه سال بیست و سه با اکثریت آرا به تصویب نمایندگان مجلس رساند. اقدام بعدی درجهت ملی کردن صنعت نفت در زمان فعالیت مجلس پانزدهم و با تصویب ماده واحده مورخ 29 سال 26 که در یکی از بندهای آن «دولت را موظف ساخته بود دربارة امتیازهای موجود به خصوص شرکت نفت جنوب برای احقاق حق ملت ایران، اقدامات لازم را به عمل آورد به انجام رسید. تصویب این بند سرنوشت ساز عامل تغییر و تحولات فراوان در تاریخ ایران و زمینه ساز حضور مذهبیون درجهت ملی شدن صنعت نفت گردید.



در اواخر مجلس پانزدهم شورای ملی، دولت ایران که  بعد از جنگ جهانی دوم به این نتیجه رسیده بود كه تجدیدنظر در قرارداد 1933-که طی آن شرکت نفت ایران و انگلیس به مدت 60 سال به اکتشاف و استخراج و فروش منابع نفتی ایران، بدون هیچ الزامی به ارائه صورت عملکرد به دولت ایران، ادامه می‌داد-  به علت تحولات اوضاع سیاسی ـ اقتصادی جهان و تغییر شرایط قراردادهای نفتی در كشورهای نفت خیز خاورمیانه امری الزامی و حیاتی است. لذا نویل گس  نماینده انگلیس و كمپانی نفت جنوب با گلشائیان وزیر دارایی وقت مذاكراتی انجام داده و سرانجام در 26 تیر 1328 ، الحاقیه ای را به قرارداد 1933، اضافه كردند كه معروف به قرارداد گس ـ گلشائیان گردید.که بر اساس این قرارداد شرکت نفت تعدیلاتی در مبالغ پرداختی به ایران را می‌پذیرفت.

این قرارداد که حقوق تأمین نمی کرد با مخالفت شدید نمایندگان اقلیت مجلس شورای ملی مواجه گردید. به طوری که اقلیت از یک سو موفق شد از تصویب این قرارداد جلوگیری کند و از سوی دیگر با آگاهی افکار عمومی از چپاول منابع نفتی توسط کشورهای استعمارگر و اعطای امتیازهای نفتی مختلف به آن کشورها، مبارزه از حالت پارلمانی به یک جهاد ملی تبدیل شده و پای روحانیت سیاسی شیعه را به صحنه مبارزه باز کند. دولت انگلستان نیز  به منظور حفظ سلطه خویش بر نفت جنوب و جلوگیری از استیفای حقوق ملت ایران برای تصویب آن تلاش می کرد.

 آیت ا... كاشانی در این رابطه اعلامیه ای صادر و اعلام نمودند: «..... اینك مع التأسف می بینم باز می خواهند، مملكت را در چنگال دیكتاتوری بیندازند و ملت ستمدیده ایران را كه سالها طعم تلخ دیكتاتوری را چشیده و از حكومت مطلقه هزارگونه مصیبت و شكنجه دیده، مجدداً گرفتار این بدبختی عظیم نمایند
 
وی همچنین اعلام کرد که ملت مسلمان ایران تا قطع کامل ایادی استعمار انگلستان و استیفای حقیقی و جدی حقوق ملت ایران از شرکت غاصب نفت جنوب به مبارزه سرسختانه خود ادامه داده و در راه تحقق بخشیدن به این هدف مقدس مذهبی و ملی از هیچ گونه فداکاری خودداری نخواهند کرد.

با شروع شدن انتخابات دوره شانزدهم مجلس، هژیر – وزیر دربار وقت- که در صدد جلوگیری راه یافتن نمایندگان مخالف قرارداد الحاقی به مجلس بود؛ فعالیت های غیرقانونی خود را گسترش داد تا از این طریق دین خود را به اربابان استعمارگرش به ویژه انگلیس ادا کرده باشد،

اعضای جبهه ملی با تخلفاتی که در جریان شمارش آراء انتخاباتی صورت گرفت کم کم از لیست خارج و جزء اقلیت مجلس قرار گرفتند اما جمعیت فداییان اسلام که می دانستند تقلب در انتخابات همه چیز کشور را به باد می دهد و هزینه هایی بر ملت تحمیل می کند تصمیم به ابطال انتخابات گرفتند. لذا مهره اصلی این ماجرا یعنی عبدالحسین هژیر توسط سید حسن امامی در 13 آبان 1328 ترور شد که در نتیجه آن انتخابات باطل و مردم به پیروزی در انتخابات برای بار دوم امیدوار شدند.  بدین ترتیب، با همکاری همه جانبه جمعیت فداییان اسلام، اعضای جهبه ملی که در دوره پانزدهم تعدادی از آنها به عنوان وکلای اقلیت بودند  راهی مجلس شانزدهم شورای ملی شدند.

در این دوران  حسنعلی منصور –عامل وابسته انگلیس– نخست وزیر بود که  از یک سو قرارداد الحاقی را جهت تصویب به مجلس تقدیم و از سوی دیگر از آیت الله کاشانی که در تبعید به سر می برد به منظور جلب حمایت مذهبیون، دعوت کرد که به ایران بازگردد. آیت الله کاشانی با طرح شعار «نفت ایران متعلق به ملت ایران است» اندیشه ملی شدن نفت را در بین نمایندگان، مطبوعات و علما شعله ورتر ساخت و حسنعلی منصور هم با توجه به مخالفت های مردم و آیت الله کاشانی به ناچار در پنجم تیر سال 1329 استعفا کرد و شاه ، رزم آرا را جایگزین وی کرد.

مهمترین مأموریت دولت رزم آرا، تصویب لایحه الحاقی قرارداد گس – گلشاییان در مجلس شورای ملی بود. پس از استیضاح بی فایده رزم آرا در مجلس ،کمیسیون نفت که در آخرین روزهای نخست وزیری منصور، در مجلس تشکیل شده بود – در روز 26 آذرماه با این قرارداد مخالفت کرد و بدین ترتیب قرارداد الحاقی از دور کار خارج شد. عدم تصویب این قرارداد گام موثری در زمینه ملی شدن صنعت نفت بود.

جمعیت فداییان اسلام در این مقطع حساس، پس از آگاهی از تصمیم کمیسیون نفت، با شرکت در تظاهراتی علیه شرکت نفت و دولت رزم آرا، پشتیبانی خود را از نمایندگان اقلیت مجلس اعلام داشتند. همچنین بسیاری از  شخصیت های مذهبی، مراجع تقلید،جراید و مطبوعات ملی و آزادی خواه، مردم را به مبارزه برای ملی کردن صنعت نفت دعوت کردند. آیت الله کاشانی طی بیانیه های متعددی دفاع از ملی شدن صنعت نفت را وظیفه فرد فرد مردم دانست و از آنان خواست همه نیروی خود را برای دست یابی به "هدف مقدس ملی کردن صنعت نفت " به کار گیرند اما رزم آرا همچنان بر موضع خود مبنی بر مخالفت با ملی شدن نفت اصرار داشت و آن را حتی نوعی خیانت به کشور می دانست و حتی به محمد رضا شاه پیشنهاد نمود مجلس شانزدهم را منحل گرداند در این شرایط و در حالی که ملی شدن صنعت نفت در بن بست گیر کرده بود؛ آیت الله کاشانی و جبهه ملی با ارسال پیغامی به نواب صفوی، از جمعیت فداییان اسلام برای حل قضیه ملی شدن صنعت نفت و سرکوب رزم آرا استمداد طلبیدند. شرط نواب برای انجام این عمل «اجرای احکام اسلام و بنیان گذاری حکومت اسلامی»بود و اعضای جبهه ملی نیز قول دادند که در صورت به دست آوردن حکومت خواسته های نواب را عملی سازند و حتی متعهد شدند در اولین روز فرصت و قدرت طبق قانون اساسی که هرگونه قانون مخالف اسلام را ملغی و حکم به اجرای احکام اسلامی کنند و به اجرای قوانین اسلامی بپردازند. سرانجام  با صدور فتوای قتل رزم آرا توسط آیت الله کاشانی؛ رزم آرا توسط "شهید خلیل طهماسبی" یکی از اعضاء ارشد فداییان اسلام در 16اسفند 1329 به ضرب گلوله ترور شد. خبر مرگ رزم آرا  به سرعت در تهران منتشر شد و فرداى آن ، آیت‌الله كاشانى در یك مصاحبه اختصاصى با خبرنگار انگلیسى «دیلى اكسپرس» گفت: «خلیل طهماسبى نجات‌دهنده ملت ایران است»

پس از قتل رزم آرا، اختلاف در میان سردمداران نهضت ملی آشکار شد اما جرقه اولین اختلاف جبهه ملی و فداییان با نحوه انعکاس قتل رزم آرا شروع شد. در حالی که طرفداران مصدق و جبهه ملی در مطبوعات وابسته به خود قتل رزم آرا را نشأت گرفته از حس میهن پرستی طهماسبی قلمداد می کردند، جمعیت فداییان اسلام به شدت با این موضوع مخالفت داشت. برداشت فداییان از اقدام جبهه ملی این بود که آنان چندان تمایلی به عظمت اسلام ندارند و اول راه پیمان شکنی می کنند و همچنین می خواهند رنگ ملی گرایانه به باور به اسلام شکل گرفته، بدهند.

به هر حال یک روز پس از ترور رزم آرا یعنی در تاریخ 17 اسفند 1329  ملی شدن صنعت نفت توسط کمیسیون نفت، به تصویب رسید. روز بیست و نهم اسفند نیز مجلس سنا رای مجلس شورای ملی را تایید کرد و بدین ترتیب نفت ایران پس از نیم قرن ملی اعلام گردید. این خبر توام با خبر ترور رزم آرا به عنوان مهمترین واقعه روز در سراسر جهان انتشار یافت و لندن را سخت نگران و متضرر کرد زیرا درپی انتشار خبر مزبور بهای سهام شرکت نفت انگلیس به شدت کاهش یافت.

با قتل رزم آرا حسین علاء توسط شاه به نخست وزیری رسید که این امر با مخالفت نواب روبرو شد. وی پس از اخذ رأی اعتماد از مجلس، مجدداً لایحه نفت را درمجلس مطرح کرد که تمامی نمایندگان با اتفاق به ملی شدن صنعت نفت رای دادند. مجلس همچنین در 29 اسفند به حکومت نظامی رای داد که عمده هدف حکومت نظامی دستگیری جمعیت فداییان اسلام بود و تعدادی از آنان نیز دستگیر شدند. اما حسین علاء پس از دو ماه از سمت خود استعفا و با طرفداری آیت الله کاشانی و به پشتیبانی مردم، دکتر مصدق در روز 12 اردیبهشت سال 30 با رای اکثریت نمایندگان به عنوان نخست وزیر منصوب شد.

جمعیت فداییان اسلام بر این باور بودند که  بعد از به قدرت رسیدن مصدق حتی تعدادی از اعضای این جمعیت که در دوران علاء بازداشت شده اند آزاد می شوند و مصدق و جبهه ملی بر عهد و پیمان خود – اجرای احکام اسلام – نیز پایبند است؛در صورتی که نه تنها چنین نشد، بلکه دولت مصدق شب سیزدهم خرداد، نواب را دستگیر کرد.

 

منابع:

روح الله حسینیان، بیست سال تکاپوی اسلام شیعی در ایران، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی،

ماهنامه یاران شاهد، ویژه نامه سرداران و سردمداران، شماره 2، دی ماه 1384

صورت مذاکرات مجلس شورای ملی، 12/9/1323

شمس قنات آبادی، خاطرات، سیری درنهضت ملی شدن نفت، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی،

دهنوی،محمد، مجموعه ای از مکتوبات، سخنرانی ها و پیام های آیت الله کاشانی، جلد 1

حسین ملکی، خلع ید و کتاب سیاه، جلد سوم، تهران، انتشارات نو

مجدالدین معلمی، سربداران بیدار، قم، مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما

داود امینی، جمعیت فداییان اسلام، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی

 خوش نیت، سیدحسین، سیدمجتبی نواب صفوی، اندیشه ها، مبارزات و شهادت او

جعفر مهدی نیا، زندگی سیاسی رزم آرا، تهران، نشر پاسارگاد، 1363

بعثت - سال دهم ـ شماره 44 مسلسل 509 ـ یكشنبه 1/11/1368



می توانید دیدگاه خود را بنویسید
GiàY Patin Trẻ Em Giá Rẻ شنبه 2 شهریور 1398 12:13 ب.ظ
This paragraph is actually a pleasant one it helps new net
users, who are wishing for blogging.
Fortnite Top Up V Bucks شنبه 2 شهریور 1398 12:06 ب.ظ
An outstanding share! I've just forwarded this onto a co-worker who has been conducting a little research on this.
And he in fact bought me breakfast due to the fact that
I stumbled upon it for him... lol. So allow
me to reword this.... Thanks for the meal!!
But yeah, thanks for spending the time to
talk about this subject here on your blog.
Etiruxasokny.mihanblog.com شنبه 2 شهریور 1398 12:00 ب.ظ
Hi there! This blog post could not be written much
better! Reading through this post reminds mme of my previous roommate!

He always kept preaching about this. I most certainly will send this post to him.
Fairly certain he's going to have a good read. I appreciate you for sharing!
Http://awualecfe.mihanblog.com/post/57 شنبه 2 شهریور 1398 10:32 ق.ظ
Having read this I believed it was extremely informative.

I appreciate you fincing the time and energy to put this sshort article together.
I once again find myself spending a lot of time both reading and leaving comments.

But so what, it was still worth it!
Eqimudowhuru.Mihanblog.com شنبه 2 شهریور 1398 08:24 ق.ظ
I don't evgen know how I ended up here, but I thought this
post was good. I do not know who you are but definitely you are going to a famous blogger
if you are not already ;) Cheers!
Mua GiàY Patin Giá Rẻ شنبه 2 شهریور 1398 07:16 ق.ظ
Wonderful blog! Do you have any tips for aspiring writers?
I'm planning tto start my own blog soon but I'm a little lost on everything.
Would you propose starting with a free platform like Wordpress
or go for a paid option? There arre so many options out there that I'm totally
confused .. Any ideas? Kudos!
Flynn شنبه 2 شهریور 1398 06:45 ق.ظ
Hello Dear, are you actually visiting this site on a regular basis, if so after that you will without doubt obtain good experience.
bánh xe giày patin شنبه 2 شهریور 1398 05:26 ق.ظ
There's certainly a lot to learn about this subject.
I like all the points you made.
mua giày trượt patin ở đâu hà nội شنبه 2 شهریور 1398 05:02 ق.ظ
My coder is trying to persuade me to mopve to .net from PHP.
I have always disliked the idea because of the expenses.
But he's tryiong none the less. I've been using WordPress on a variety of websites for about a
year and am worried about switching to another platform. I have heard
good things about blogengine.net. Is there a way
I can import all myy wordpress content into it?
Any help would be really appreciated!
jwxfExatt شنبه 2 شهریور 1398 04:36 ق.ظ
warfarin colors http://warfarincoumadinsg.com/ - warfarin reversal warfarin therapy <a href="http://warfarincoumadinsg.com/#">п»їwarfarin</a> coumadin levels http://warfarincoumadinsg.com/
nêN mua giày patin loại nào شنبه 2 شهریور 1398 04:24 ق.ظ
I'm really enjoying the design and layout of your website.

It's a very easy on the eyes which makes it much more pleasant for me
to come here and visit more often. Did you hire out a designer to create your theme?
Superb work!
Http://Duwhikevemang.mihanblog.com/post/10 شنبه 2 شهریور 1398 03:21 ق.ظ
I blog frequently and I really appreciate your content.
Your article has really peaked my interest. I am going to take a note of your webste and keep checking for new details about once a week.
I subscribed to your RSS feed as well.
HướNg DẫN LàM BáNh BáO شنبه 2 شهریور 1398 03:18 ق.ظ
Greetings from Colorado! I'm bored to death at work so I decided to browse your blog on my
iphone during lunch break. I really like the knowledge you provide here and can't wait to take a lok when I
get home. I'm surprised at how quick your blog loaded on my cell phone ..

I'm not even using WIFI, just 3G .. Anyways, good site!
giay truot patin gia re 300k شنبه 2 شهریور 1398 02:09 ق.ظ
Howdy! This post could not be written any better! Reading this post
reminds me of my good old room mate! He always kept talking about this.
I will forward this article to him. Pretty sure he will
have a good read. Many thanks for sharing!
mua giày patin ở tphcm شنبه 2 شهریور 1398 12:22 ق.ظ
Hi there! I'm at work browsing your blog frm my
new iphone 4! Just wanted to say I love reading through your blog and lopok forward to
all your posts! Carry on the great work!
Http://Hamedan77.Mihanblog.Com/Post/14 جمعه 1 شهریور 1398 10:55 ب.ظ
Hey I know this is off topic but I was wondering
if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates.
I've been looking for a plug-in like this for quite some time
and was hoping maybe you would have some experience with something
like this. Please let me know if you run into anything.
I truly enjoy reading your blog and I look forward to
your new updates.
GiàY TrượT Patin Cũ جمعه 1 شهریور 1398 09:36 ب.ظ
This excellent website truly has all of the info I wanted about
this subject and didn't know who to ask.
Cửa hàng Gox جمعه 1 شهریور 1398 08:21 ب.ظ
Hello! This is my first comment here so I just wanted to give a quick shout out and say I trul
enjoy reading your blog posts. Can you suggest any other blogs/websites/forums that cover the same topics?
Thanks for your time!
Jens جمعه 1 شهریور 1398 02:20 ب.ظ
Hello there, I discovered your site via Google even as searching
for a comparable matter, your website came up, it seems to be great.
I've bookmarked it in my google bookmarks.
Hello there, simply turned into alert too your weblog via Google, and located that itt is really informative.

I am going to be careful for brussels. I will appreciate if you happen to continue this in future.

Lots of people will likely be bemefited from your writing.
Cheers!
Gox Patin جمعه 1 شهریور 1398 12:12 ب.ظ
Thanks for sharing your info. I truly appreciate your efforts and
I will be waiting for your next post thanks once again.
giàY trượt Patin Giá Rẻ tphcm جمعه 1 شهریور 1398 11:27 ق.ظ
Hello There. I found your blog the use of msn. This is a very neatly wriften article.
I'll be sure to bookmark it and come back to read more of your useful info.
Thank you for the post. I will definitely return.
công ty Gox جمعه 1 شهریور 1398 10:30 ق.ظ
Heya i'm for the first time here. I came across this board and I find It really useful & it helped me out much.
I hope to give something back and aid others like you helped
me.
baimeidaxia جمعه 1 شهریور 1398 09:31 ق.ظ
Some genuinely interesting info, well written and broadly speaking user friendly.
nemapythewhy.Mihanblog.com جمعه 1 شهریور 1398 09:22 ق.ظ
Hey there I am so thrilled I ffound your web site, I really found you by error,
whle I was looking on Yahoo for something else, Nonetheless I am here now andd would just like to say cheers for a marvelous post and a all round
enjoyable blog (I also lov the theme/design), I don't have time
to look over it all aat the moment but I have bookmarked it and also added in your RSS feeds, so
when I have time I will be back to read a great deal more, Please do keep up the awesome job.
Ban Giay Patin Gia Re جمعه 1 شهریور 1398 09:04 ق.ظ
After I originally left a comment I seem to have clicked
the -Notify me when new comments are added- checkbox and from now on each time a comment is added I get 4 emails with the same comment.
Is there a means you can remove me from that service? Cheers!
GiàY Patin Flying Eagle X2 جمعه 1 شهریور 1398 06:17 ق.ظ
I’m not that much of a internet reader to be honest but your blogs rewally nice, keep it up!
I'll goo ahead and bookmark your website to come back later.

All the best
GiàY TrượT Patin 4 BáNh Ngang جمعه 1 شهریور 1398 05:44 ق.ظ
Can I simply say what a comfort to find somebody who actually knows what they are discussing online.
You definitely understand how to bring a problem
to light and make it important. A lot more people should look at this and understand this side of the story.
I was surprised youu are not more popular because you most
certainly have the gift.
cửa hàng giày patin جمعه 1 شهریور 1398 05:38 ق.ظ
Amazing! Its actually remarkazble piece of writing, I have got much clear idea on the topic of from this article.
kmilOxype جمعه 1 شهریور 1398 04:10 ق.ظ
fluoxetine cost http://prozacfluoxetinesq.com/ - prozac dosage fluoxetine hcl 10mg <a href="http://prozacfluoxetinesq.com/#">fluoxetine half life</a> is prozac an maoi http://prozacfluoxetinesq.com/
dvbwChani جمعه 1 شهریور 1398 04:10 ق.ظ
business plan online business http://writebusinessplanrcs.com/ - business plan making do small business plan <a href="http://writebusinessplanrcs.com/#">business plan items</a> business plan items http://writebusinessplanrcs.com/
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.
درباره ما
ما هستی خویش، به ولی می بازیم
عشقی که به عشق ازلی می بازیم
این بار امانت که خدا داد به ما
جانی است که بر سیدعلی می بازیم
مدیر وب سایت : شاهین شکوهی
نویسندگان
آرشیو مطالب
پیوندهای روزانه